دندانپزشکی در بارداری؛ درمان ضروری را عقب نیندازیم
بارداری به‌تنهایی دلیل کنارگذاشتن مراقبت از دهان و دندان یا به‌تعویق‌انداختن درمان ضروری نیست. با این حال، هر تصمیم دربارهٔ معاینه، تصویربرداری، نوع درمان یا دارو باید با توجه به علائم، هفتهٔ بارداری، سابقهٔ پزشکی و نظر درمانگران گرفته شود. این صفحه راهنمای عمومی است و نمی‌تواند از روی متن، پیام یا تصویر تشخیص یا برنامهٔ درمانی فردی بدهد.
بارداری چه اثری می‌تواند بر دهان و دندان داشته باشد؟
تغییرات هورمونی می‌توانند پاسخ لثه به پلاک دندانی را تغییر دهند؛ به همین دلیل، بعضی افراد در بارداری بیشتر دچار قرمزی، تورم یا خون‌ریزی لثه می‌شوند. تهوع، استفراغ، رفلاکس، تغییر عادت‌های غذایی یا دشوارشدن مسواک‌زدن نیز می‌توانند مراقبت دهانی را سخت‌تر کنند. بااین‌حال، خون‌ریزی لثه، دندان‌درد یا حساسیت به‌تنهایی علت مشکل را مشخص نمی‌کند و اگر تکرار شود یا ادامه پیدا کند، به ارزیابی دندانپزشکی نیاز دارد.
مراقبت روزمره از دهان و دندان
راهنماهای سلامت دهان بر مسواک‌زدن منظم با خمیردندان فلورایددار و پاک‌سازی بین دندان‌ها تأکید دارند. در صورت تهوع یا استفراغ، می‌توان ابتدا دهان را با آب شست‌وشو داد تا اسید از دهان پاک شود؛ اگر این علائم مکررند، موضوع را با پزشک یا ماما مطرح کنید. مصرف مکرر خوراکی‌ها یا نوشیدنی‌های شیرین نیز می‌تواند خطر پوسیدگی را بیشتر کند.
چه زمانی معاینهٔ دندانپزشکی مهم است؟
درد دندان، تورم، آبسه یا ترشح، خون‌ریزی مداوم لثه، شکستگی دندان یا ترمیم، و مشکل در جویدن از جمله مواردی‌اند که باید برای ارزیابی حضوری زود پیگیری شوند. شدت درد به‌تنهایی نشان نمی‌دهد چه درمانی لازم است؛ پوسیدگی، ترک یا شکستگی، التهاب لثه، عفونت و علت‌های دیگر می‌توانند علائم مشابه ایجاد کنند.
اگر تورم دهان، صورت، گلو یا گردن با دشواری تنفس، بلع یا صحبت‌کردن همراه است، یا تورم به‌سرعت بیشتر می‌شود، برای نوبت معمول دندانپزشکی منتظر نمانید و به اورژانس بیمارستان مراجعه کنید یا با سامانهٔ فوریت‌های محلی تماس بگیرید.
درمان ضروری و زمان‌بندی آن
بر اساس راهنمای انجمن دندانپزشکی آمریکا، مراقبت دندانپزشکی پیشگیرانه، تشخیصی و درمان‌های ضروری نباید فقط به‌دلیل بارداری به‌تعویق بیفتند. در صورت نیاز بالینی، درمان‌هایی مانند ترمیم، درمان ریشه یا کشیدن دندان ممکن است در بارداری مطرح شوند.
این راهنمای کلی به این معنی نیست که یک روش برای همهٔ افراد مناسب است. نیاز به تصویربرداری، نوع بی‌حسی، مادهٔ ترمیمی، روش درمان و زمان انجام آن پس از معاینه و با درنظرگرفتن وضعیت فردی تعیین می‌شود. برای درد، عفونت یا تهوع، دارو یا آنتی‌بیوتیک را بر پایهٔ یک مطلب عمومی شروع، قطع یا تغییر ندهید.
پیش از مراجعه چه اطلاعاتی را با درمانگر در میان بگذاریم؟
- هفتهٔ بارداری و نکاتی که پزشک یا ماما دربارهٔ مراقبت ویژه گفته است.
- داروها، مکمل‌ها، حساسیت‌های دارویی و بیماری‌های زمینه‌ای.
- علائم فعلی، از جمله درد، تورم، تب، استفراغ یا مشکل در خوردن و آشامیدن.
- نام و راه ارتباطی تیم مراقبت بارداری، در صورتی که هماهنگی بالینی لازم باشد.
رابطهٔ بیماری لثه و پیامدهای بارداری را دقیق بیان کنیم
پژوهش‌ها میان بیماری لثه و بعضی پیامدهای نامطلوب بارداری، مانند زایمان زودرس یا وزن کم هنگام تولد، ارتباط آماری گزارش کرده‌اند. این ارتباط به‌تنهایی علت‌ومعلولی بودن را ثابت نمی‌کند و از آن نمی‌توان نتیجه گرفت که هر خون‌ریزی لثه به بارداری آسیب می‌زند یا درمان دندانپزشکی نتیجهٔ بارداری را تضمین می‌کند. رسیدگی به لثه برای سلامت دهان خود فرد اهمیت دارد.
پرسش‌های پرتکرار
آیا باید همهٔ درمان‌ها را تا پس از زایمان عقب انداخت؟
خیر. زمان‌بندی درمان‌های غیرفوری می‌تواند فردی برنامه‌ریزی شود، اما درد، عفونت، شکستگی یا نیاز درمانی ضروری نباید صرفاً به‌دلیل بارداری نادیده گرفته شود.
آیا رادیوگرافی و بی‌حسی موضعی در بارداری ممنوع‌اند؟
خیر؛ آن‌ها به‌صورت خودکار ممنوع نیستند. اینکه آیا برای شما لازم‌اند و چه ملاحظاتی نیاز دارند، فقط پس از بررسی دندانپزشک و در صورت لزوم هماهنگی با تیم مراقبت بارداری مشخص می‌شود.
برای دندان‌درد در بارداری چه دارویی مصرف کنم؟
این متن دارو یا دوز پیشنهاد نمی‌کند. داروها و مکمل‌های مصرفی، هفتهٔ بارداری و سایر شرایط می‌توانند در انتخاب دارو مؤثر باشند؛ برای راهنمایی فردی با دندانپزشک، پزشک یا داروساز مشورت کنید.
منابع راهنما
- American Dental Association: Pregnancy
- NHS: Keeping your teeth and gums healthy in pregnancy
- NHS: Dental abscess
این مطلب جایگزین معاینه، تشخیص یا درمان فردی نیست.
مطالب آموزشی جایگزین معاینه و تشخیص دندانپزشکی نیستند. برای انتخاب درمان متناسب با شرایط خود، با دندانپزشک مشورت کنید.