زخم دهان؛ علت‌های رایج، مراقبت و زمان مراجعه
زخم یا لکهٔ دهان همیشه آفت نیست. بیشتر زخم‌های ساده ظرف یک تا دو هفته بهتر می‌شوند، اما زخم ماندگار، متفاوت یا همراه با علائم هشدار باید معاینه شود.
علت‌های رایج زخم دهان
گازگرفتن گونه یا زبان، لبه تیز دندان یا ترمیم، پروتز نامناسب، سوختگی غذا و بعضی عفونت‌ها می‌توانند زخم ایجاد کنند. آفت‌های عودکننده نیز علت‌های گوناگون دارند. تشخیص قطعی از روی عکس یا توضیح کوتاه ممکن نیست؛ محل، مدت، شکل و سایر علائم اهمیت دارند.
برای کاهش ناراحتی چه کنیم؟
غذاهای خیلی داغ، تند، شور، اسیدی یا سفت ممکن است زخم را تحریک کنند؛ غذاهای نرم و خنک معمولاً تحمل‌پذیرترند. از مسواک نرم استفاده کنید و دهان را تمیز نگه دارید. برای انتخاب فرآورده موضعی مناسب، به‌ویژه در کودکان، بارداری یا مصرف داروهای دیگر، از دندانپزشک یا داروساز راهنمایی بگیرید.
چه کارهایی را خودسرانه انجام ندهیم؟
آنتی‌بیوتیک، کورتون، مکمل یا مواد سوزاننده را بدون تشخیص علت شروع نکنید. اگر لبه تیز دندان یا پروتز عامل تحریک است، پوشاندن موقت یا تحمل‌کردن طولانی جای تنظیم حرفه‌ای را نمی‌گیرد. داروهای تجویزشدهٔ دیگر را نیز خودسرانه قطع نکنید.
چه زمانی زودتر مراجعه کنیم؟
زخم بیش از سه هفته، زخمی که بزرگ‌تر یا سفت‌تر می‌شود، خون‌ریزی، بی‌حسی، توده، تب، کاهش وزن بی‌دلیل، دشواری خوردن و نوشیدن یا درد رو به افزایش نیاز به بررسی دارد. اگر خوردن و نوشیدن دشوار شده یا حال عمومی نامساعد است، لازم نیست تا سه هفته صبر کنید.
در معاینه چه چیزهایی بررسی می‌شود؟
دندانپزشک محل زخم، دندان یا ترمیم مجاور، پروتز، بهداشت دهان و سابقه داروها و بیماری‌های زمینه‌ای را بررسی می‌کند. گاهی حذف عامل تحریک کافی است و گاهی ارزیابی پزشکی یا ارجاع لازم می‌شود. هدف، تشخیص علت و انتخاب درمان متناسب است، نه فقط پوشاندن علامت.
جمع‌بندی
بیشتر زخم‌های ساده دهان کوتاه‌مدت‌اند، اما زخم ماندگار یا غیرمعمول را نباید به آفت نسبت داد. مراقبت ملایم و مراجعه به‌موقع کمک می‌کند علت‌های قابل‌درمان زودتر شناسایی شوند.
منابع راهنما
برای هماهنگی حضور پزشک، از بخش تماس و مسیریابی مطب‌ها استفاده کنید. این راهنما جایگزین معاینه نیست.
مطالب آموزشی جایگزین معاینه و تشخیص دندانپزشکی نیستند. برای انتخاب درمان متناسب با شرایط خود، با دندانپزشک مشورت کنید.